การพัฒนาหลักสูตรที่ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต : คณะครุศาสตร์

การพัฒนาคุณภาพเด็กปฐมวัยเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เนื่องจากเด็กในช่วงวัยนี้มีพัฒนาการอย่างรวดเร็วทั้งด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และสังคม จึงจำเป็นต้องอาศัยบุคลากรที่มีความรู้ ทักษะ และสมรรถนะในการดูแลและส่งเสริมการเรียนรู้ จากการวิเคราะห์ Skill Gap ของคณะครุศาสตร์และวิทยาลัยพยาบาลและสุขภาพ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา พบว่าอาสาสมัครการศึกษา พี่เลี้ยงเด็ก และผู้เกี่ยวข้องยังมีความต้องการพัฒนาความรู้ด้านการดูแลเด็กปฐมวัย สุขภาวะ ความปลอดภัยเด็กที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ การอ่านออกเขียนได้ การสื่อสารกับผู้ปกครอง การให้คำปรึกษา รวมถึงการใช้เทคโนโลยีและ AI เพื่อพัฒนาสื่อการเรียนรู้

เพื่อสนองต่อความต้องการดังกล่าว คณะครุศาสตร์จึงดำเนิน หลักสูตรการพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครการศึกษา (อสม.การศึกษา) ในรูปแบบ Non-Degree ระยะเวลา 285 ชั่วโมง โดยบูรณาการทั้งภาคทฤษฎีและการฝึกปฏิบัติจริงในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก โรงเรียน และสถานประกอบการ จุดเด่นของหลักสูตรคือการเปิดโอกาสให้ผู้เข้าอบรมเรียนรู้จากสถานการณ์จริง ทำให้เกิดทั้งความรู้จากการปฏิบัติ (Practice-based Knowledge) และความรู้ฝังลึกในตัวบุคคล (Tacit Knowledge) ซึ่งมีคุณค่าต่อการพัฒนาวิชาชีพและการยกระดับคุณภาพการดูแลเด็กปฐมวัย

ผลการดำเนินงานยังสะท้อนให้เห็นแนวปฏิบัติที่มีคุณค่า เช่น การนำสื่อจากวัสดุธรรมชาติไปใช้ การประยุกต์ความรู้ด้านโภชนาการ การคัดกรองเด็กที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ และการสื่อสารกับผู้ปกครองอย่างไรก็ตาม ยังมีประเด็นที่ควรพัฒนา เช่น ทักษะเทคโนโลยี การให้ความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงดูเด็ก ความกระตือรือร้น และการเรียนรู้สิ่งใหม่อย่างต่อเนื่อง ซึ่งสามารถนำมาเป็น Knowledge Gap สำหรับการพัฒนาต่อไป

ดังนั้น การจัดการความรู้ (Knowledge Management: KM) จึงมีความสำคัญในการรวบรวม ถอดบทเรียน แลกเปลี่ยน และสังเคราะห์ประสบการณ์จากผู้ปฏิบัติ เพื่อเปลี่ยนความรู้เฉพาะบุคคลให้เป็นองค์ความรู้ขององค์กร ผ่านกิจกรรม เช่น Storytelling, AAR, Best Practice Sharing และ Community of Practice (CoP) องค์ความรู้ที่ได้สามารถพัฒนาเป็นคู่มือ ชุดองค์ความรู้ Infographic คลิปวิดีโอ หรือฐานข้อมูลออนไลน์ เพื่อขยายผลสู่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก โรงเรียน ชุมชน และเครือข่ายทางการศึกษาอย่างยั่งยืน และส่งเสริมให้คณะครุศาสตร์ก้าวสู่การเป็น องค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) อย่างเป็นรูปธรรม

องค์ความรู้ที่ได้คือ การพัฒนาหลักสูตรที่ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต : กรณีศึกษาหลักสูตรบัณฑิตพันธุ์ใหม่การพัฒนาสมรรถนะอาสาสมัครการศึกษา (อสม.การศึกษา)

ลิงก์ VDO : https://youtu.be/xhB9UlDHy0U